Rynek kawowy jest drugim pod względem wartości obrotu rynkiem na świecie (wyprzedza ją jedynie ropa naftowa!). Tak ogromny biznes nie może być obojętny dla środowiska oraz ma wpływ również na mnóstwo ludzi związanych z kawowym rynkiem. Jak uprawa kawy wpływa na naszą planetę? Czy istnieje kawa ekologiczna? A może najlepiej zrezygnować z jej picia? Odpowiedzi w poniższym wpisie.

wplyw kawy na srodowisko

Spożycie kawy w Polsce jest dość spore, bowiem znajdujemy się na 11. miejscu na świecie, a przeciętny Polak wypija jej ok. 95 litrów rocznie. No tak – w końcu idziemy do koleżanki / sąsiadki na kawę, a nie na herbatę czy sok jabłkowy 😊 Niektórzy twierdzą, że bez kawy nie mogą żyć, niektórzy, że lubią cały proces parzenia, jej zapach, a jeszcze inni – że piją, bo lubią, ale ich nie pobudza. Mało osób jednak zastanawia się, jaki wpływ na świat ma codzienne spożywanie kubka kawy.

Jak uprawia się kawę?

Zacznijmy od tego, jak uprawia się kawę, bo jest to ważna kwestia w kontekście wpływu na środowisko. Naturalnie kawowce uprawia się w cieniu drzew (shade-grown coffee). To tradycyjna, naturalna metoda, która ma mnóstwo zalet, bowiem:

  • zapewnia bioróżnorodność,
  • utworzony specyficzny mikroklimat reguluje się sam naturalnie,
  • kawowce rzadziej chorują (ziarno jest zdrowsze),
  • nie są potrzebne środki chemiczne,
  • takie warunki są korzystne dla flory i fauny, szczególnie dla ptaków,
  • kawa jest smaczniejsza, lepszej jakości.

Same zalety! Jednak wraz ze wzrostem popytu na kawę, uprawę zmieniono tak, aby była ona bardziej efektywna. W ten sposób zaczęto uprawiać kawę w pełnym słońcu (sun-cultivated coffee). Daje to więcej plonów w krótszym czasie, czyli jak zwykle – szybko, tanio i ze szkodą dla środowiska, bowiem uprawa w pełnym słońcu wiąże się z:

  • wycinką drzew,
  • spadkiem bioróżnorodności,
  • używaniem ogromnych ilości pestycydów,
  • większą podatnością kawowców na choroby,
  • erozją gleby i jej wyjałowieniem.

Ta destrukcyjna metoda jest jednak dominująca, bo, jak wspomniałam wcześniej, jest szybka. Popyt na kawę jest ogromny, więc rolnicy korzystają z tego i chcą jak najwięcej „wycisnąć” dla siebie. Niestety odbywa się to kosztem środowiska.

Kawa a wylesianie

Ta szybka metoda uprawy kawowca w pełnym słońcu wiąże się z koniecznością pozyskania ogromnych terenów, które trzeba wykarczować. Niestety miejsca, w których kawowce rosną najlepiej („pas kawowy”) to w większości tereny lasów deszczowych, które znikają w zastraszającym tempie. Ich postępująca degradacja oznacza katastrofę dla całego środowiska. Niektóre źródła podają, że jedna filiżanka kawy to około 6,5 cm2 zniszczonego lasu deszczowego.

kawa lasy deszczowe


Co więcej, tak intensywnie eksploatowany teren staje się bezużyteczny po około 20 latach, a więc po tym okresie trzeba wykarczować kolejny obszar. Gleba w tym miejscu ulega erozji, jest wyjałowiona.

Kawa a prawa człowieka

Kawę uprawia około 12,5 mln gospodarstw na świecie, a w 95% są to małe plantacje, na których pracują całe rodziny i pracownicy sezonowi. Długi i skomplikowany łańcuch dostaw stawia ich w najgorszej pozycji, bo ceny dyktują wielkie koncerny, które chcą, aby kawa była coraz tańsza. Uważa się, że rolnik uprawiający kawowce otrzymuje jedynie 10% ceny końcowej, a to po jego stronie stoi najcięższa i najważniejsza część procesu, czyli uprawa i zbiór. Dodatkowo, plantatorzy pozostają bez żadnego zabezpieczenia finansowego w przypadku np. nieurodzaju. Ich warunki pracy też nie są regulowane i kontrolowane. Rolnicy, aby przeżyć i zarobić, wykorzystują więc szybkie metody, niestety kosztem wycinki lasów, niszczenia ekosystemu. Popyt na kawę wciąż rośnie, a wraz z nim – nacisk na więcej i szybciej. Czy za niezrównoważoną uprawę winę ponoszą plantatorzy? Nie! Wina leży po stronie korporacji dyktujących coraz niższe ceny oraz nieprzejrzysty, zbyt długi łańcuch dostaw.

Jak to naprawić?

Certyfikaty mają ogromne znaczenie! Kontrolują one sposób uprawy czy warunki pracy i dzięki nim mamy pewność, co do ekologiczności i etyczności produktu. Na jakie certyfikaty warto zwrócić uwagę przy zakupie kawy?

eko kawa
  1. Rainforest Alliance – ten certyfikat przyznawany jest produktom wytwarzanym w sposób zrównoważony, podczas którego nie ucierpiały lasy, zwłaszcza lasy deszczowe, obejmuje również poszanowanie praw człowieka, więcej info tutaj
  2. Fair Trade – skupia się na ochronie rolników, ich godnej płacy, warunków pracy, zapewnieniu odpowiednich warunków socjalnych, więcej tutaj 
  3. Rolnictwo Ekologiczne – certyfikat ten gwarantuje, że produkcja m.in. przyczynia się do utrzymania i zwiększenia żyzności gleby, nie dodawane są nawozy rozpuszczalne, jest recykling substancji organicznych, dba się o dobrostan zwierząt (jeśli występują w danej produkcji), warto zwrócić uwagę, żeby pod zielonym listkiem znajdował się numer certyfikatu, więcej info tutaj
  4. UTZ Certified – skupia się na bezpieczeństwie i higienie pracy, dobrych praktykach rolnych, dba o środowisko naturalne i obejmuje nie tylko proces uprawy i zbioru, ale również cały łańcuch dostaw, więcej info tutaj

Co ja mogę zrobić?

Można zrezygnować z picia kawy, jasne. Będzie to najbardziej ekologiczne wyjście, jednak nie jestem fanką radykalnych kroków i rezygnowania ze wszystkiego (bo w sumie jakby się zastanowić to nic na tym świecie nie jest ekologiczne). Dlatego jeśli lubisz pić kawę – kupuj kawę certyfikowaną. Największy wybór jest w sklepach internetowych, a najlepsze opcje jakie znalazłam w popularnych supermarketach to:

Możesz też dodatkowo ograniczyć ilość wytwarzanych śmieci i kawę kupować na wagę. Tutaj lista stacjonarnych sklepów zero waste. Kawa w takich sklepach jest też najczęściej certyfikowana!

Po drugie – ważny jest sposób zaparzania. Z pewnego niemieckiego badania wynika, że aż za prawie 30% emisji całego przemysłu kawowego odpowiadają czynności bezpośrednio związane z przygotowaniem kawy (zaparzenie, zmywanie i recykling odpadów). Chodzi o zużycie energii, a więc najmniej ekologiczne będzie używanie ekspresu do kawy – klasycznego i na kapsułki (a te dodatkowo generują mnóstwo śmieci), a najmniej emisji będą wytwarzały French Press’y i zaparzacze przelewowe. Autorzy badania sugerują jeszcze następujące wskazówki, jak pić kawę w sposób przyjazny dla klimatu:

  • przygotuj taką ilość kawy, jaką jesteś w stanie wypić – wylanie do zlewu produktu z drugiego końca świata, owocu ciężkiej pracy jest niesamowitym marnotrawstwem
  • kompostuj fusy (albo wykorzystaj je ponownie, o czym piszę niżej)
  • kubki i sprzęt do zaparzania zmywaj w pełni załadowanej zmywarce

Wykorzystaj fusy!

A jak już wypijemy naszą certyfikowaną kawę, to pamiętajmy, że fusy, które po niej zostają, też są cenne! Można je wykorzystać na kilka sposobów:

  • peeling do ciała – same fusy są już peelingiem, ale można dodać jeszcze olej (dla lepszej konsystencji), cukier (dla lepszego efektu ścierania), cynamon (wzmacnia działania antycellulitowe)
  • pochłanianie zapachów – pokazywałam kiedyś na Instagramie, że dzięki fusom uratowałam pojemnik, który okrutnie śmierdział śledziami, bo fusy świetnie pochłaniają zapachy, można też je włożyć do pojemniczka i wsadzić do lodówki
  • nawóz – fusy z kawy są źródłem azotu, potasu i magnezu, można ich używać do roślin kwasolubnych

Miał_aś świadomość wpływu rynku kawowego na środowisko i ludzi? Kupujesz kawę z certyfikatami? A może po tym wpisie zaczniesz?

Źródła:
https://ohiostate.pressbooks.pub/sciencebites/chapter/a-bitter-brew-coffee-production-deforestation-soil-erosion-and-water-contamination/
https://www.pauliggroup.com/news/study-almost-30-percent-of-the-climate-impact-of-coffee-comes-from-the-home-kitchen
https://biznes.wprost.pl/gospodarka/10370322/dzis-dzien-kawy-a-jak-jej-rynek-reaguje-na-kryzys-covid-19.html
https://www.rp.pl/Przemysl-spozywczy/210119632-Kawa-a-prawa-czlowieka-i-srodowisko.html
https://ecoreactor.org/kawa-aspekty-ekologiczne-i-etyczne/
https://www.flemming-cafe.pl/blog/ciekawostki/top-9-zalet-kawy-shade-grown/

Udostępnij dalej!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *